Voeding en sport: zo gelukkig als een Griek?
Mentaliteiten veranderen en de perceptie van fenomenen zoals sport en voeding evolueert in de loop der tijd. Zo is de manier waarop de maatschappij naar sport en sporters kijkt veranderlijk. Terwijl sport en voeding in de Griekse oudheid een centrale rol speelden, heeft de massale verstedelijking van de 20e eeuw de plaats van sport in het dagelijks leven verkleind. De afgelopen jaren lijkt de belangstelling voor sport en voeding een tweede adem te hebben gevonden. Hoe zit het met de manier waarop we naar sporters kijken? We gaan eerst dieper in op de Griekse visie op sport en voeding, voordat we bekijken hoe onze hedendaagse gewoonten daar weer dichter bij komen. Gelukkig als een Griek, de sporter van vandaag?
Sport en voeding bij de Grieken
De plaats van sport in de Griekse samenleving
De Griekse oudheid wordt vaak aangehaald vanwege haar levendige politieke debatten of tragedies. De beoefening van sport nam een minstens even belangrijke plaats in het leven van een Griek in. De term « Agôn » verwijst naar een wedstrijd, zowel een sportwedstrijd als een retorisch duel; het onderscheid tussen lichaam en geest is in het oude Griekenland niet zo sterk uitgesproken als tegenwoordig: voor een Griekse geest zijn lichaam en geest nauw met elkaar verbonden. De opvoeding van jonge kinderen richt zich dan ook evenzeer op lichaamsbeweging (gymnastiek, een term voor alle lichamelijke oefeningen) als op intellectuele vorming, waarvan grammatica, filosofie en retorica de pijlers zijn. Voor een Griek betekent gezond zijn dat je lichamelijk fit, scherp van geest en in staat bent je vlot uit te drukken.
Sport als schouwspel: de vereerde sporter
Sport, als de meest voor de hand liggende en tastbare uiting van deze goede gezondheid, wordt opgevoerd tijdens talrijke rituelen. Religie in Griekenland staat niet los van het dagelijks leven, maar is er juist in geïntegreerd: ook sportbeoefening vormt daarop geen uitzondering: de Olympische Spelen hadden in de eerste plaats tot doel Zeus te eren. Grote sportwedstrijden gingen dan ook gepaard met religieuze vieringen en rituelen. Sport werd zonder kleding beoefend, zoals blijkt uit de term gymnastiek: het voorvoegsel « gymno » betekent « naakt ». Bovendien smeerden de sporters zich tijdens wedstrijden in met olie om hun spieren vóór de inspanning op te warmen: de goden van het Griekse stadion glanzen! Hardlopen op een vlak parcours was het koningsnummer van de Spelen; de stadionloop, de kortste afstand, die overeenkwam met de lengte van een stadion (ongeveer 200 m), was het meest prestigieus: de winnaar van dit onderdeel gaf zijn naam aan de Olympiade. In deze uiterst competitieve omgeving werd voeding al snel een van de pijlers van de voorbereiding van sporters op de Spelen.
Een gezonde geest in een gezond lichaam: voeding als eerste geneesmiddel
Een zekere soberheid kenmerkt het Griekse voedingspatroon: opgelegd door de moeilijke klimatologische omstandigheden en de magere oogsten, werd deze geleidelijk tot een deugd verheven. Gastronomische verfijning werd afgewezen: de Perzen werden bespot om hun voorliefde voor luxe en gastronomie; sommige auteurs zagen in hun gulzigheid en wellust de reden voor hun nederlaag tegen de Griekse legers. De Grieken hechtten veel belang aan voeding en legden een verband tussen voeding en gezondheid. Zo was het gebruikelijk om het voedingspatroon van een zieke aan te passen om diens genezing te bevorderen. Op dezelfde manier besteedden sporters al vroeg aandacht aan hun voeding: Iccos van Tarente, een atleet uit de 5e eeuw v.Chr., wordt beschouwd als de eerste atleet die een sober voedingspatroon aannam dat volgens hem speciaal was afgestemd op zijn sportbeoefening. Niet iedereen was het daarmee eens; andere atleten waren berucht om hun buitensporige consumptie van wijn, brood en vlees. Pythagoras was de eerste die atleten adviseerde rood vlees te eten. Deze aanbeveling werd al snel een referentiepunt, in die mate dat Galenus zijn sportieve tijdgenoten verweet te veel vlees te eten: volgens hem vormde dat op lange termijn een gevaar voor de gezondheid van de sporter. Deze debatten over vleesconsumptie brachten sommige Grieken, onder wie atleten, ertoe andere voedingswijzen aan te nemen: het orphisme en bepaalde pythagoreïsche stromingen promootten vegetarische voeding. Onder sporters bleef dit echter eerder een marginale praktijk.
ONTDEK ONZE COLLECTIE
Een terugkeer naar de Griekse denkwijze?
De mythe van de goddelijke sporter
De Griekse opvattingen over sport en voeding zijn nog altijd sterk aanwezig. De thema’s die de Grieken bezighielden, komen op alle niveaus van de moderne sportbeoefening opnieuw tot uiting. De Griekse visie is onder meer merkbaar in onze houding tegenover kampioenen, de terugkeer van buitensporten en de hernieuwde belangstelling voor sportvoeding. De moderne sporter geniet een aura die doet denken aan de erkenning die de Grieken hun kampioenen gaven: iedereen kent zijn naam en er ontstaan persoonlijke mythologieën. Wanneer Usain Bolt zegt dat hij een levende legende is, heeft hij daar alle reden toe: dat is het beeld dat de menigte hem voorhoudt wanneer hij haar aankijkt. Zodra de persoonlijke mythologie van een kampioen gevestigd is, wordt hij als almachtig beschouwd. In sommige teamsporten, zoals voetbal, stelt het publiek bijna gelovig vertrouwen in één enkele speler: Messi, Ronaldo,... worden gezien als spelers die in hun eentje de uitslag van een wedstrijd kunnen veranderen. Deze bewonderende blik doet denken aan de religieuze verering die de Grieken voor hun atleten voelden; sommigen van hen werden gezien als helden of halfgoden. De blik van de menigte brengt sommige kampioenen er uiteindelijk toe in hun eigen goddelijkheid te geloven: als de bekentenissen van Lance Armstrong ons één ding leren, dan is het wel hoe groot de druk is die op de schouders van een kampioen rust. Geconfronteerd met zulke verwachtingen zoeken sommigen hun toevlucht tot doping, in de hoop de van hen verwachte prestaties te bereiken.
Sport alomtegenwoordig in onze samenleving
Ver weg van kampioenen en hun indrukwekkende en bedwelmende beroemdheid is sport inmiddels overal aanwezig in ons dagelijks leven. Als geliefd onderwerp van de media neemt sport een grote plaats in op televisie, in de pers en op de radio. Tussen professionele en dus commerciële sportbeoefening en persoonlijke sportbeoefening gaapt een wereld van verschil. Het publiek beperkt zich niet langer tot het scherm; kijken volstaat niet meer: naast de uitgebreide media-aandacht wordt sport ook steeds vaker beoefend en geïntegreerd in het dagelijks leven van recreatieve sporters.
De beoefening van sport wordt steeds gevarieerder: naast sportscholen zoeken steeds meer mensen een authentiekere sportbeoefening in de buitenlucht, zonder machines; trailrunning wint bijvoorbeeld steeds meer aan populariteit.
ONTDEK ONZE COLLECTIE
Voeding opnieuw in de schijnwerpers
Als sport in de schijnwerpers staat, blijft voeding niet ver achter. De goede gewoonten zijn inmiddels bekend; voor de meerderheid ligt de uitdaging nu in de sprong van theorie naar praktijk. Duurzaamheidswedstrijden zoals triatlons en marathons zetten sporters ertoe aan alle factoren te onderzoeken die hun prestaties kunnen maximaliseren. De afgelegde afstanden en hoogteverschillen vertegenwoordigen een inspanning waarvoor niets minder nodig is dan een moderne versie van de Griekse held/sporter om ze te overwinnen. Voeding trekt dan ook snel hun aandacht: ze speelt een centrale rol bij duurinspanningen. Veel succes met het nuchter lopen van een marathon!
Er ontstaan verschillende alternatieve voedingspatronen die streven naar een terugkeer naar natuurlijkere voeding. De belangrijkste motivaties van hun aanhangers zijn lichamelijk: ze willen fit zijn, zich goed voelen in hun lichaam en lang leven. Het paleodieet stelt bijvoorbeeld voor terug te keren naar de voeding van onze voorouders. Dit houdt voornamelijk in dat suikers, granen, peulvruchten en zetmeelrijke producten worden vermeden. De oermens zou ons nog heel wat kunnen leren. Op dezelfde manier richten het Okinawadieet en het Kretenzische dieet, afkomstig uit gelijknamige gebieden die bekendstaan om de lange levensduur van hun inwoners, zich op eenvoudige voedingsmiddelen.
De wens om terug te keren naar eenvoudiger, gezondere voeding die in overeenstemming is met ons lichaam en onze omgeving, is duidelijk merkbaar.
Zo lijkt het erop dat onze visie op welzijn terugkeert naar haar Griekse oorsprong. Fit zijn in 2020 betekent niet langer alleen dat je goede fysieke prestaties kunt leveren. Voeding speelt een cruciale rol. Gezond zijn betekent goed gevoed zijn, je prettig voelen in je lichaam, lichamelijk fit en scherp van geest zijn.
Het is nog steeds tijd om goede voornemens te maken voor dit ... zeer bijzondere jaar.
Voedingsstrategie?
Het is dus belangrijk om het evenwicht op je voedingsbord in gedachten te houden: geniet van een bord vol goede dingen.
Blijf ook alert op eventuele tekorten als gevolg van herhaalde inspanningen en LUISTER NAAR JE LICHAAM.
Wij bieden talrijke supplementen aan waarmee je fit kunt blijven en je passie op lange termijn kunt beoefenen... maar dit blijft een kwestie van aanvulling... je dagelijkse voeding heeft voorrang.
Samengevat:
Klik op de foto om deze te vergroten
Nutri-Bay.com kan je helpen een gepersonaliseerd pakket samen te stellen met alle nuttige sportvoedingsproducten voor het optimaliseren van de drie fasen van de voedingsstrategie voor een marathon (voor, tijdens en na).
ONTDEK ONZE COLLECTIE